เกี่ยวกับเรา

การดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมในกิจการสาธารณะ (Strategic Lawsuit Against Public Participation : SLAPPs) หรือที่มักเรียกสั้นๆในภาษาไทยว่า “การฟ้องคดีปิดปาก” เป็นคำที่ปรากฎหนังสือเรื่อง Getting sued for speaking out ซึ่งเป็นงานศึกษาร่วมของ George W. Pring ศาสตราจารย์ทางกฎหมาย และ Penelope Canan ผู้ช่วยศาสตราจารย์ทางสังคมวิทยา (ตำแหน่งในขณะนั้น) แห่งมหาวิทยาลัยเดนเวอร์ สหรัฐอเมริกา งานดังกล่าวถือเป็นงานชิ้นบุกเบิกเกี่ยวกับประเด็นการฟ้องคดีปิดปาก

SLAPPs ใช้อธิบายปรากฏการณ์การฟ้องร้องคดีเพื่อตอบโต้ หรือหยุด หรือลงโทษการพูดหรือการถกเถียง หรือต่อต้านกิจกรรมสาธารณะที่จะเป็นโทษกับเอกชนเหล่านั้น ส่วนใหญ่การฟ้องคดีไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อแสวงหาความยุติธรรมอันเป็นสาระสำคัญ (substantial merit) หรือไม่ต้องการผลชนะทางคดี แต่เป็นการฟ้องคดีเพื่อก่อให้เกิดภาระและความเสียหาย จนทำให้เป้าหมายหยุดพูดในประเด็นสาธารณะไปในที่สุด

SLAPPs เป็นถ้อยคำที่ถูกนำมาใช้ในประเทศไทยเมื่อไม่นานมานี้  เพื่ออธิบายปรากฏการณ์ที่กลุ่มทุนและรัฐใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการฟ้องคดีเพื่อปิดปากหรือตอบโต้นักกิจกรรม นักเคลื่อนไหว แกนนำหรือสมาชิกชุมชนที่ออกมาเคลื่อนไหวคัดค้านโดยการแสดงออก การแสดงความคิดเห็น การร้องเรียน การชุมนุมหรือการมีส่วนร่วมในรูปแบบต่างๆ ต่อการดำเนินงานของบริษัทเอกชนที่ก่อผลกระทบต่อชุมชน หรือคัดค้านนโยบายการพัฒนาที่ขาดการมีส่วนร่วมหรือก่อผลกระทบ หรือการเคลื่อนไหวเพื่อตรวจสอบการใช้อำนาจของรัฐ หรือการเข้าไปมีส่วนร่วมในประเด็นนโยบายสาธารณะอื่นๆ รวมถึงการต่อต้านหรือวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลโดยตรง ทำให้ที่ผ่านมาประเทศไทยมีคดีในลักษณะ SLAPPs เกิดขึ้นจำนวนมากพอสมควร ตัวอย่างที่เด่นชัดก็เช่น กรณีที่ชาวบ้านกลุ่มคนรักษ์บ้านเกิดในจังหวัดเลยที่คัดค้านการดำเนินการของเหมืองแร่ทองคำที่ก่อผลกระทบต่อชุมชนของพวกเขา ได้ถูกบริษัทเหมืองแร่ฟ้องทั้งคดีอาญาและแพ่งหลายคดี  บางคดีมีการไปยื่นฟ้องต่อศาลในพื้นที่ห่างไกล ทำให้เกิดความลำบากแก่ชาวบ้านในการเดินทาง  เกิดภาระทางการเงิน เสียเวลาทำมาหากิน  เกิดความยุ่งยากต่างๆ หรือแม้แต่เสียสุขภาพจิต ซึ่งปัจจุบันการดำเนินคดีเพื่อปิดปากในลักษณะนี้ก็ยังดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง และไม่เพียงแค่เอกชนเท่านั้นที่เป็นผู้ฟ้อง ปัจจุบันในหลายกรณีรัฐบาลและหน่วยงานรัฐเอง ได้เข้ามามีบทบาทมากขึ้นในการดำเนินคดีกับประชาชน อาทิ การดำเนินคดีกับชาวบ้านเทพา จังหวัดสงขลา 17 คน ที่เดินเท้ามายืนหนังสือต่อนายกรัฐมนตรีที่อำเภอเมือง จังหวัดสงขลาเพื่อให้ทบทวนการดำเนินโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินในพื้นที่  การดำเนินคดีกับเครือข่าย people go network จำนวน 8 คนที่จัดกิจกรรม we walk เดินมิตรภาพจากรังสิตไปจังหวัดขอนแก่น หรือการดำเนินคดีกับประชาชนจำนวนมากที่ใช้เสรีภาพในการชุมนุมอย่างสงบเพื่อเรียกร้องให้มีการเลือกตั้ง เป็นต้น

สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน ซึ่งเป็นองค์กรที่เกิดจากการรวมตัวกันของนักกฎหมายและทนายความที่ทำงานด้านสิทธิมนุษยชนในประเด็นต่างๆ เพื่อสร้างบรรทัดฐานทางกฎหมายให้อยู่บนพื้นฐานของหลักนิติธรรม หลักสิทธิมนุษยชน  และความเป็นธรรมทางสังคม   สมาคมฯและสมาชิกจำนวนมากได้ทำงานเกี่ยวข้องกับกรณีการใช้กฎหมายและกระบวนการยุติธรรมเป็นเครื่องมือในการละเมิดสิทธิมนุษยชนมาอย่างต่อเนื่อง และเห็นว่าปัญหาเรื่องการใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในฟ้องคดีปิดปากประชาชนที่ใช้เสรีภาพในการแสดงออกและการมีส่วนร่วมสาธารณะ หรือ SLAPPs นั้น เป็นปัญหาที่ควรจะมีการดำเนินการผลักดันให้เกิดการแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วน

สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน จึงจัดทำเว็บไซต์นี้ขึ้นเพื่อเป็นแหล่งข้อมูลและองค์ความรู้เกี่ยวกับ SLAPPs หรือการฟ้องคดีปิดปาก เพื่อเผยแพร่และสร้างการตระรู้เกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวและช่วยกันผลกดันให้เกิดการแก้ไขปัญหาดังกล่าวต่อไป

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลและสถานการณ์เกี่ยวกับการฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs ในประเทศไทย
  2. เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมและเผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับ SLAPPs

การมีส่วนร่วมกับเรา  เพื่อให้เว็บไซต์ของเรามีข้อมูลที่ครอบคลุมและถูกต้อง หากท่านมีข้อมูลหรืออยากให้เราลงไปเก็บข้อมูลเกี่ยวกับการฟ้องคดีปิดปาก หรือ SLAPPs ที่ท่านเกี่ยวข้อง ท่านสามารถส่งต่อหรือติดต่อเราได้ที่ hrla2008@gmail.com หรือ facebook fanpage : Human Rights Lawyers Association