เกี่ยวกับเรา

การดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมในกิจการสาธารณะ (Strategic Lawsuit Against Public Participation : SLAPPs) หรือที่มักเรียกสั้นๆในภาษาไทยว่า “การฟ้องคดีปิดปาก” เป็นคำที่ปรากฎหนังสือเรื่อง Getting sued for speaking out ซึ่งเป็นงานศึกษาร่วมของ George W. Pring ศาสตราจารย์ทางกฎหมาย และ Penelope Canan ผู้ช่วยศาสตราจารย์ทางสังคมวิทยา (ตำแหน่งในขณะนั้น) แห่งมหาวิทยาลัยเดนเวอร์ สหรัฐอเมริกา งานดังกล่าวถือเป็นงานชิ้นบุกเบิกเกี่ยวกับประเด็นการฟ้องคดีปิดปาก

SLAPPs ใช้อธิบายปรากฏการณ์การฟ้องร้องคดีเพื่อตอบโต้ หรือหยุด หรือลงโทษการพูดหรือการถกเถียง หรือต่อต้านกิจกรรมสาธารณะที่จะเป็นโทษกับเอกชนเหล่านั้น ส่วนใหญ่การฟ้องคดีไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อแสวงหาความยุติธรรมอันเป็นสาระสำคัญ (substantial merit) หรือไม่ต้องการผลชนะทางคดี แต่เป็นการฟ้องคดีเพื่อก่อให้เกิดภาระและความเสียหาย จนทำให้เป้าหมายหยุดพูดในประเด็นสาธารณะไปในที่สุด

SLAPPs เป็นถ้อยคำที่ถูกนำมาใช้ในประเทศไทยเมื่อไม่นานมานี้  เพื่ออธิบายปรากฏการณ์ที่กลุ่มทุนและรัฐใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการฟ้องคดีเพื่อปิดปากหรือตอบโต้นักกิจกรรม นักเคลื่อนไหว แกนนำหรือสมาชิกชุมชนที่ออกมาเคลื่อนไหวคัดค้านโดยการแสดงออก การแสดงความคิดเห็น การร้องเรียน การชุมนุมหรือการมีส่วนร่วมในรูปแบบต่างๆ ต่อการดำเนินงานของบริษัทเอกชนที่ก่อผลกระทบต่อชุมชน หรือคัดค้านนโยบายการพัฒนาที่ขาดการมีส่วนร่วมหรือก่อผลกระทบ หรือการเคลื่อนไหวเพื่อตรวจสอบการใช้อำนาจของรัฐ หรือการเข้าไปมีส่วนร่วมในประเด็นนโยบายสาธารณะอื่นๆ รวมถึงการต่อต้านหรือวิพากษ์วิจารณ์รัฐบาลโดยตรง ทำให้ที่ผ่านมาประเทศไทยมีคดีในลักษณะ SLAPPs เกิดขึ้นจำนวนมากพอสมควร ตัวอย่างที่เด่นชัดก็เช่น กรณีที่ชาวบ้านกลุ่มคนรักษ์บ้านเกิดในจังหวัดเลยที่คัดค้านการดำเนินการของเหมืองแร่ทองคำที่ก่อผลกระทบต่อชุมชนของพวกเขา ได้ถูกบริษัทเหมืองแร่ฟ้องทั้งคดีอาญาและแพ่งหลายคดี  บางคดีมีการไปยื่นฟ้องต่อศาลในพื้นที่ห่างไกล ทำให้เกิดความลำบากแก่ชาวบ้านในการเดินทาง  เกิดภาระทางการเงิน เสียเวลาทำมาหากิน  เกิดความยุ่งยากต่างๆ หรือแม้แต่เสียสุขภาพจิต ซึ่งปัจจุบันการดำเนินคดีเพื่อปิดปากในลักษณะนี้ก็ยังดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง และไม่เพียงแค่เอกชนเท่านั้นที่เป็นผู้ฟ้อง ปัจจุบันในหลายกรณีรัฐบาลและหน่วยงานรัฐเอง ได้เข้ามามีบทบาทมากขึ้นในการดำเนินคดีกับประชาชน อาทิ การดำเนินคดีกับชาวบ้านเทพา จังหวัดสงขลา 17 คน ที่เดินเท้ามายืนหนังสือต่อนายกรัฐมนตรีที่อำเภอเมือง จังหวัดสงขลาเพื่อให้ทบทวนการดำเนินโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินในพื้นที่  การดำเนินคดีกับเครือข่าย people go network จำนวน 8 คนที่จัดกิจกรรม we walk เดินมิตรภาพจากรังสิตไปจังหวัดขอนแก่น หรือการดำเนินคดีกับประชาชนจำนวนมากที่ใช้เสรีภาพในการชุมนุมอย่างสงบเพื่อเรียกร้องให้มีการเลือกตั้ง เป็นต้น

สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน ซึ่งเป็นองค์กรที่เกิดจากการรวมตัวกันของนักกฎหมายและทนายความที่ทำงานด้านสิทธิมนุษยชนในประเด็นต่างๆ เพื่อสร้างบรรทัดฐานทางกฎหมายให้อยู่บนพื้นฐานของหลักนิติธรรม หลักสิทธิมนุษยชน  และความเป็นธรรมทางสังคม   สมาคมฯและสมาชิกจำนวนมากได้ทำงานเกี่ยวข้องกับกรณีการใช้กฎหมายและกระบวนการยุติธรรมเป็นเครื่องมือในการละเมิดสิทธิมนุษยชนมาอย่างต่อเนื่อง และเห็นว่าปัญหาเรื่องการใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในฟ้องคดีปิดปากประชาชนที่ใช้เสรีภาพในการแสดงออกและการมีส่วนร่วมสาธารณะ หรือ SLAPPs นั้น เป็นปัญหาที่ควรจะมีการดำเนินการผลักดันให้เกิดการแก้ไขปัญหาอย่างเร่งด่วน

สมาคมนักกฎหมายสิทธิมนุษยชน จึงจัดทำเว็บไซต์นี้ขึ้นเพื่อเป็นแหล่งข้อมูลและองค์ความรู้เกี่ยวกับ SLAPPs หรือการฟ้องคดีปิดปาก เพื่อเผยแพร่และสร้างการตระรู้เกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวและช่วยกันผลกดันให้เกิดการแก้ไขปัญหาดังกล่าวต่อไป

วัตถุประสงค์

  1. เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมข้อมูลและสถานการณ์เกี่ยวกับการฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs ในประเทศไทย
  2. เพื่อเป็นแหล่งรวบรวมและเผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับ SLAPPs

การมีส่วนร่วมกับเรา

  • งานข้อมูล เพื่อให้เว็บไซต์ของเรามีข้อมูลที่ครอบคลุมและถูกต้อง หากท่านมีข้อมูลหรืออยากให้เราลงไปเก็บข้อมูลเกี่ยวกับการฟ้องคดีปิดปาก หรือ SLAPPs ที่ท่านเกี่ยวข้อง ท่านสามารถส่งต่อหรือติดต่อเราได้ที่ hrla2008@gmail.com หรือ facebook fanpage : Human Rights Lawyers Association

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

กรอบแนวคิดในการวิเคราะห์

งานศึกษาชิ้นนี้จะใช้กรอบแนวคิดสิทธิมนุษยชน (Human Rights-Based Approach) เป็นกรอบในการวิเคราะห์  โดยอิงกับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากล อาทิ กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและการเมือง ฯลฯ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

  1. ได้ทราบภาพรวมสถานการณ์การฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs ในประเทศไทย
  2. ได้เข้าใจความเป็นมา สาเหตุ ปัจจัย รูปแบบ ผู้เกี่ยวข้อง และผลกระทบของการฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs ในประเทศไทย
  3. ได้ทราบถึงกฎหมาย กลไกและการดำเนินการของกระบวนการยุติธรรมต่อกรณีการฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs ในประเทศไทย
  4. ได้เนื้อหาเพื่อจัดทำคู่มือหรือแนวทางในการรับมือและการตอบโต้กับการฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs
  5. ได้ตัวแบบ (Model) ทางกฎหมายในการป้องกันการฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs ที่เหมาะสมกับการนำมาปรับใช้ในบริบทของประเทศไทย

ตารางแผนการดำเนินการศึกษา

กิจกรรม Timeline 2561
.ค. .ย. .ค. .ย. .ค. .ค.
1.      จัดทำโครงร่างและนำเสนอเค้าโครง
2.      ทบทวนวรรณกรรมและสำรวจข้อมูลเบื้องต้น
3.      พัฒนาเครื่องมือการเก็บข้อมูลภาคสนาม
4.      ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม
5.      วิเคราะห์ข้อมูลรอบแรก
6.      รับฟังความคิดเห็น
7.      สำรวจความคิดเห็นออนไลน์
8.      วิเคราะห์ข้อมูลรอบสอง
9.      นำเสนอผลการศึกษา

 

เค้าโครงการเขียนรายงาน

บทที่ 1 หลักการและแนวคิดที่เกี่ยวข้อง

  • กรอบคิดเรื่อง SLAPPs
  • หลักการสิทธิมนุษยชนที่เกี่ยวข้อง ทั้งในระดับสากล เช่น ICCPR, general comment อื่นๆ และของประเทศไทย เช่น รัฐธรรมนูญ

บทที่ 2 สถานการณ์ SLAPPs ในประเทศไทย

  • สถานการณ์ภาพรวม เพื่อให้ภาพในเชิงจำนวน ความเป็นมา และบริบท
  • กรณีศึกษา เพื่อทราบสาเหตุ ปัจจัย รูปแบบ กฎหมาย/ข้อหา ผู้เกี่ยวข้อง (ใครฟ้อง ใครถูกฟ้อง) และผลกระทบของการฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs ในประเทศไทย และวิธีการรับมือและการตอบโต้ของฝ่ายผู้ถูกฟ้องคดี รวมถึงปัญหาทางกฎหมาย กลไกและกระบวนการยุติธรรมที่เกี่ยวข้อง
  • กลไกทางกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมที่เกี่ยวกับ SLAPPs ในปัจจุบัน

บทที่ 3 การ Anti – SLAPPs กรณีศึกษาต่างประเทศ เพื่อศึกษาและแสวงหาตัวแบบ (Model) ทางกฎหมายในการป้องกันการฟ้องคดีในลักษณะ SLAPPs ที่เหมาะสมกับการนำมาปรับใช้ในบริบทของประเทศไทย

บทที่ 4 บทวิเคราะห์

บทที่ 5 ข้อเสนอแนะ

 

เอกสารอ้างอิงประกอบการเขียนโครงร่าง

George W. Pring and Penelope Canan. (1942). SLAPPs : Getting sued for speaking out.

 

ปกป้อง ศรีสนิท, กฎหมายต่อต้านการดำเนินคดีเพื่อยับยั้งการมีส่วนร่วมในกิจการสาธารณะ

(Anti-SLAPP Law), บทความ, มปป.

 

 

 

 

[1] โปรดดู รายละเอียดใน แผนปฎิรูปประเทศด้านกระบวนการยุติธรรม ประเด็นการปฏิรูปที่ 4 ข้อ 7.9 http://www.nesdb.go.th/nesdb_th/download/document/SAC/RF_Plan04.pdf  และร่างแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 161/1 http://www.nesdb.go.th/nesdb_th/download/document/SAC/%E0%B8%A3%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%20%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%9A.%20%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%8D%E0%B8%B2.pdf

[2] โปรดดู แผนการปฏิรูปประเทศด้านการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ

เรื่องและประเด็นปฏิรูปที่ 3 : ด้านการปราบปราม ข้อ 4.3 http://www.nesdb.go.th/nesdb_th/download/document/SAC/RF_Plan11.pdf

 

[3] รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 มาตรา 14